Od ponad dwudziestu lat zajmuję się diagnostyką i leczeniem chorób układu żylnego. W mojej codziennej praktyce klinicznej obserwuję pełne spektrum problemów żylnych zgodnie ze standaryzowaną klasyfikacją CEAP – od wczesnych objawów, takich jak uczucie ciężkich nóg czy drobne teleangiektazje, po zaawansowaną przewlekłą niewydolność żylną z obrzękami, zmianami troficznymi skóry i owrzodzeniami. Klasyfikacja CEAP uwzględnia obraz kliniczny, etiologię, lokalizację zmian i mechanizm zaburzeń odpływu żylnego.
Bez względu na stopień zaawansowania jedno pozostaje niezmienne, największa skuteczność w leczeniu chorób żył wymaga podejścia kompleksowego. Kompresjoterapia, farmakoterapia oraz metody zabiegowe są fundamentem leczenia objawowego i przyczynowego. Równocześnie ogromne znaczenie w terapii ma profilaktyka, ruch, właściwe odżywianie oraz rozsądnie prowadzona suplementacja, w której istotną rolę mogą odgrywać dobrze przebadane składniki roślinne.
Co obserwuję w praktyce klinicznej?
Większość pacjentów zgłaszających się do gabinetu flebologicznego prowadzi siedzący lub stojący tryb życia, ma ograniczoną aktywność fizyczną i często bagatelizuje pierwsze objawy niewydolności żylnej. Powszechne są także błędy w stosowaniu kompresjoterapii lub jej całkowity brak. Z mojego doświadczenia wynika, że najlepsze efekty terapeutyczne uzyskujemy wtedy, gdy leczenie farmakologiczne i zabiegowe uzupełnione jest edukacją pacjenta, zmianą codziennych nawyków oraz długofalowym wsparciem układu żylnego.
Fundament nowoczesnego leczenia chorób żył.
Współczesna flebologia zabiegowa oferuje bardzo skuteczne metody leczenia przyczynowego – skleroterapię (płynową i piankową), ablacje termiczne (EVLT, SVS, RF) i nietermiczne (klej tkankowy) oraz nowoczesne techniki HIFU. Metody te pozwalają trwale eliminować niewydolne odcinki żylne z refluksem. Niezmiennie kluczową rolę odgrywa kompresjoterapia, która pozostaje najlepiej udokumentowanym elementem leczenia PNŻ. Farmakoterapia flebotropowa prowadzi do redukcji objawów, poprawy komfortu życia oraz ograniczenia obrzęków. Nawet najlepiej przeprowadzony zabieg nie przyniesie trwałych efektów bez codziennych działań profilaktycznych.
Rola ruchu, diety i suplementacji
Zawsze podkreślam pacjentom, że regularny ruch jest podstawowym czynnikiem chroniącym żyły. Aktywność fizyczna usprawnia pracę pompy mięśniowej łydek i poprawia odpływ żylny. Równie istotna jest dieta bogata w antyoksydanty, białko i mikroelementy wspierające śródbłonek. W tym kontekście coraz częściej rozważam również suplementację składnikami roślinnymi, które – przy właściwym doborze – mogą realnie wspierać funkcjonowanie układu żylnego. Podkreślam jednak, że nie zastępują one leczenia przyczynowego.
Składniki roślinne wspierające zdrowie żył w piśmiennictwie naukowym
1. Ruszczyk kolczasty (Ruscus aculeatus)
Ruszczyk kolczasty jest jednym z najlepiej poznanych naturalnych flebotoników. Ekstrakt z korzenia zawiera saponiny steroidowe (ruskogenina, ruskozyd), flawonoidy oraz sterole. Mechanizm jego działania polega na stymulacji receptorów α1- i α2-adrenergicznych w ścianie naczyń żylnych, co prowadzi do wzrostu napięcia żylnego i poprawy powrotu żylnego.
Dodatkowo ruszczyk wykazuje silne działanie przeciwzapalne i antyoksydacyjne, chroniąc śródbłonek oraz wspierając drenaż limfatyczny. W praktyce klinicznej obserwuję redukcję obrzęków, uczucia ciężkości nóg i poprawę tolerancji długotrwałego stania.
2. Kasztanowiec zwyczajny (Aesculus hippocastanum)
Ekstrakt z kasztanowca zawiera escynę – saponinę o silnym działaniu przeciwobrzękowym – oraz flawonoidy. Jest to jeden z najlepiej przebadanych składników naturalnych w leczeniu przewlekłej niewydolności żylnej. Escyna stabilizuje śródbłonek naczyń, hamując enzymy degradujące macierz zewnątrzkomórkową.
U pacjentów z łagodną i umiarkowaną PNŻ obserwuję wyraźne zmniejszenie obrzęków, bólu i uczucia napięcia kończyn dolnych.
3. Wąkrota azjatycka (Centella asiatica)
Wąkrota azjatycka zawiera triterpeny (asiatykozyd, madekasozyd), flawonoidy i alkaloidy. Substancje te stymulują syntezę kolagenu w ścianach naczyń żylnych, poprawiając ich wytrzymałość i elastyczność. Zmniejszają również filtrację kapilarną i obrzęki. Jest to składnik szczególnie wartościowy dla pacjentów z zaburzeniami mikrokrążenia i zmianami troficznymi skóry.
4. Miłorząb japoński (Ginkgo biloba)
Ekstrakt z liści miłorzębu zawiera flawonoidy i terpenoidy (ginkgolidy, bilobalidy), które poprawiają właściwości reologiczne krwi i mikrokrążenie. Chroni śródbłonek, działa antyoksydacyjnie i hamuje agregację płytek. Choć najczęściej kojarzony z neurologią, znajduje zastosowanie również w zaburzeniach krążenia obwodowego.
5. Ekstrakt z pestek winogron (Vitis vinifera)
Ekstrakt z pestek winogron zawiera resweratrol, procyjanidyny, flawonoidy i antocyjany. Wykazuje silne działanie antyoksydacyjne i przeciwzapalne, nasila relaksację naczyń zależną od tlenku azotu oraz zmniejsza przepuszczalność naczyń.
Znajduje zastosowanie w profilaktyce chorób mikrokrążenia i wsparciu procesów gojenia.
6. Oczar wirginijski (Hamamelis virginiana)
Oczar wirginijski zawiera taniny, flawonoidy i galusan. Wykazuje silne działanie ściągające, przeciwzapalne i miejscowo hemostatyczne. Stabilizuje ścianę naczyń i zmniejsza przekrwienie.
7. Arnika górska (Arnica montana)
Arnika zawiera flawonoidy i laktony seskwiterpenowe. Wzmacnia naczynia włosowate, zmniejsza ich przepuszczalność i działa przeciwzapalnie. W praktyce klinicznej często stosowana jako wsparcie regeneracji po urazach i zabiegach.
Podsumowanie – moje podejście kliniczne
Z perspektywy wieloletniej praktyki klinicznej mogę jednoznacznie stwierdzić, że najlepsze efekty leczenia chorób żył osiąga się poprzez połączenie leczenia przyczynowego, kompresjoterapii, farmakoterapii oraz świadomej profilaktyki.
Naturalne składniki roślinne nie są alternatywą dla leczenia zabiegowego, ale właściwie dobrane, mogą stanowić wartościowe wsparcie długofalowej strategii poprawy jakości życia pacjentów.
O autorze:
Prof. dr hab. n. med. Marek Karczewski - chirurg, flebolog i transplantolog. Flebolog z ponad 25 letnim doświadczeniem, pionier innowacyjnych metod leczenia żył, który pasję do medycyny łączy z misją edukowania pacjentów. Dołącz do społeczności Pana Profesora na Facebooku.
Piśmiennictwo:
1.https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/2227746/,
2. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16644618/,
3.https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8060118/
4. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16651744/
5. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23195891/,
